$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 30-11-2017 | 10:36GMT+7

Làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước (Đà Nẵng): Hội nhập để phát triển

TBV - Trong những năm qua, Đảng bộ, Chính quyền TP. Đà Nẵng đã ban hành nhiều chủ trương để phát triển kinh tế - xã hội, bước đầu đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhất là việc duy trì, bảo tồn, phát huy, phát triển được Làng nghề truyền thống tại địa phương.
Làng đá mỹ nghệ Non Nước- Ngũ Hành Sơn (nay nằm ở phường Hòa Hải, quận Ngũ hành Sơn, TP. Đà Nẵng) được những người thợ đá đầu tiên từ Thanh Hóa đến địa bàn thôn Khái Đông - Non Nước mở đất, khai thôn, lập ấp sinh sống. Trong quá trình mưu sinh, họ đã lấy đá sẵn có từ núi để đục đẽo thành vật dụng thô sơ phục vụ cho cuộc sống hằng ngày gồm những hòn chì đá dùng để buộc neo tàu thuyền, các loại cối giã gạo, xay bột, tiếp đó là những sản phẩm điêu khắc bia mộ, đặc biệt là những chế tác Rồng, Phượng, Rùa, phục vụ cho trang trí tại các Chùa chiền, Miếu mạo, Lăng tẩm, cung đình. Theo phổ ý ở đền thờ “Thạch Nghệ Tổ Sư” tổ sư của làng nghề đá Non Nước là người khắc bia chùa Phổ Khánh (chùa làng Ái Nghĩa, xã Đại Hòa, huyện Đại Lộc) năm Mậu Ngọ, niên hiệu Vĩnh Trị thứ 3, đời Lê Hy Tông (1678) là một người họ «Huỳnh», quê tại «Quán Khái xã» , xã Quán Khái, đó chính là một làng trong khu vực Non Nước - Ngũ Hành Sơn hiện nay. Vào ngày mồng 16 tháng ba âm lịch hàng năm là ngày giỗ tổ ở làng nghề đá Non Nước được thực hiện ở đền thờ “Thạch Nghệ Tổ Sư”. 
 

Sản phẩm đá mỹ nghệ Non Nước - Ngũ Hành Sơn

Sản phẩm đá mỹ nghệ Non Nước hiện nay được chế tác từ nhiều nguồn nguyên liệu khắp nơi  trong và ngoài nước rất phong phú về màu sắc và đa dạng về chủng loại. Gồm có các màu đen, trắng của đá vôi, màu xanh ngọc, màu hồng, hường, tím, vân gỗ của đá cẩm thạch; màu vàng, xanh và đất của đá sa thạch… Từ những màu sắc đó, các nghệ nhân và thợ điêu khắc đã lựa chọn và thực hiện các tác phẩm hoàn hảo hơn, góp phần nâng cao giá trị nghệ thuật của tác phẩm như: tượng Phật, tượng nghệ thuật với chất liệu đá trắng; tượng sư tử, lân, rồng, phượng… thường chọn đá màu trơn hoặc có vân; đá sa thạch thường dùng để tạc tượng vũ nữ Chăm và một số đá quý khác dùng để tạc bàn ghế, trang sức, tách trà… 

Dưới thời vua Tự Đức, các nghệ nhân của làng đã được vua triệu về kinh đô Thuận Hóa tham gia việc điêu khắc đá ở các cung điện, lăng tẩm. Hiện nay, làng đá có rất nhiều nghệ nhân nổi tiếng bởi sự tài hoa và đạt trình độ nghệ thuật cao trong tác phẩm điêu khắc đá của mình như: Lê Bền, Nguyễn Việt Minh, Nguyễn Long Bửu… Nhiều nghệ nhân điêu khắc của làng còn được mời tham gia chế tác trong quá trình xây dựng nhiều chùa chiền nổi tiếng trong cả nước, gần đây nhất là chùa Bái Đính (Ninh Bình). 

Năm 2006, Hội làng nghề truyền thống điêu khắc đá Non Nước-Ngũ Hành Sơn đựơc thành lập và tiến hành Đại hội lần thư nhất, Hội đã phối hợp với Phòng thương mại công nghiệp Việt Nam chi nhánh Đà Nẵng, xây dựng đề án xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu Làng Nghề, trong đó đã tổ chức thành công cuộc thi sáng tác Logo Làng Nghề và đang đăng ký sở hữu trí tuệ thương hiệu Làng Nghề. Ngày 18/7/2007, UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành Quyết định số 6533/QĐ-UB phê duyệt tổng thể mặt bằng quy hoạch chi tiết làng nghề đá mỹ nghệ; UBND quận Ngũ Hành Sơn đã đề ra định hướng từ nay đến năm 2020 là phát huy lợi thế của Làng nghề điêu khắc đá mỹ nghệ truyền thống Non Nước, phát triển công nghiệp chế tác trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn, tạo ra các sản phẩm có sức cạnh tranh. 

Đến nay, người thợ đá Non Nước đã phát huy ngành nghề truyền thống, sáng tạo ra nhiều tác phẩm nghệ thuật vừa mang bản sắc văn hoá truyền thống vừa mang tính hiện đại, được giới mỹ thuật trong nước và quốc tế đánh giá cao như: nghệ nhân Nguyễn Chất, Lê Bền, Nguyễn Sang, Nguyễn Việt Minh, Nguyễn Sánh, Nguyễn Long Bữu. Sản phẩm tiêu thụ ngày càng tăng, thị trường được mở rộng và xuất khẩu ra các nước trên thế giới. Giá trị sản xuất hằng năm đạt khoảng 700-800 tỷ đồng, thu nhập bình quân/ lao động từ 4-5 triệu đồng /tháng.
Ninh Ngọc