$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 17-05-2018 | 11:29GMT+7

Làng nghề nón lá Huế

TBV - Những ai đặt chân đến xứ Huế mộng mơ sẽ không khỏi ấn tượng với vẻ đẹp cổ kính của đất Cố đô. nơi dòng sông Hương êm đềm trôi nước quanh năm. Nơi con người rất đỗi hiền hòa và bình dị, trên mảnh đất bình yên này đã tồn tại và phát triển làng nghề nón lá hàng trăm năm qua với nhiều làng nghề thủ công như: Dạ Lê, Phú Cam, Đốc Sơ, Triều Tây, Tây Hồ.... Chiếc nón lá gắn liền với tà áo dài, nón bài thơ đã tạo nên một nét đặc trưng rất riêng không chỉ xứ Huế mà cả nước, để khi nhắc đến, bạn bè trên thế giới lập tức nghĩ ngay đến đất nước Việt Nam.
Từ lâu nón lá đã không chỉ là vật dụng để che mưa, che nắng, mà nó còn là biểu tượng truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, tôn vinh lên vẻ đẹp của phụ nữ nơi đây. Hình ảnh người con gái dịu dàng, thướt tha trong tà áo dài, luôn nở trên môi nụ cười duyên dáng ẩn hiện dưới vành nón lá nghiêng nghiêng đã làm xao xuyến biết bao nhiêu du khách ghé thăm Cố đô Huế. Để có được chiếc nón lá đặc sắc như vậy, người thợ đã trải qua khoảng 15 công đoạn từ lên rừng hái lá, rồi sấy lá, mở, ủi, chọn lá, xây độn vành, chằm, cắt lá, nức vành, cắt chỉ…, tất cả đều đòi hỏi sự kỳ công cũng như khéo léo của những đôi bàn tay chân chất. 

Các nghệ nhân thường chọn lá non của cây Bồ Quy Diệp ở trên rừng mang về phơi sương rồi nức vàng và ủi cho phẳng. Sau đó sẽ chuẩn bị khung chóp từ 16 nan tre vót nhỏ để chằm. Chằm nón là công đoạn cực kỳ quan trọng để tạo nên một chiếc nón đẹp, điều làm nên thương hiệu nón Huế chính nằm ở khâu này. Vì nón được làm từ 2 lớp nên người thợ phải khéo léo để khi chêm lá không bị chồng lên nhau nhiều lớp, giúp nón mỏng và thanh. Chính vì thế, khi đến đây du khách sẽ bắt gặp hình ảnh những cô thiếu nữ miệt mài tự học chằm nón từ những cụ cao niên trong nghề, cũng vị vậy mà nghề được lưu truyền từ đời này sang đời khác. 
 

Sau khi chằm nón xong, người thợ sẽ phủ dầu lên nón nhiều lần và phơi đủ nắng để nón vừa đẹp vừa bền. Chiếc nón lá ban đầu chỉ màu vàng trắng đơn giản với những câu thơ ép giữa hai lớp lá, dùng để tặng người thân. Giờ đây, để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch, các nghệ nhân còn ép vào đó cả tranh về sông Hương, núi Ngự, cầu Trường Tiền, núi Ngự Bình, Ngọ Môn, Phu Văn Lâu, cầu ngói Thanh Toàn... cạnh bài thơ. Ý tưởng này vừa thích hợp với thị hiếu vừa tạo nên những sản phẩm đa dạng độc đáo giúp nón Huế thêm mới mẻ trong mắt du khách.
 

Trong thời kỳ du lịch phát triển mạnh ở Huế, bên cạnh hình ảnh Đại nội Huế, chùa Thiên Mụ hay dòng sông Hương và những câu ca hò Huế, nón lá Huế cũng góp phần lớn vào việc xây dựng hình ảnh thương hiệu cũng như tính độc đáo cho sản phẩm du lịch Huế. Chiếc nón lá trở thành mặt hàng lưu niệm mang nét văn hóa đặc sắc của Huế được du khách ưa chuộng. Rất nhiều du khách đã về tận các làng nghề nón để được tận mắt chứng kiến và tham gia vào các công đoạn của nghề. Không ít người đã thực sự bất ngờ và thích thú khi được người thợ lưu ảnh, tên của mình trên chiếc nón mang về làm kỷ niệm. Hình thức tham quan trải nghiệm nghề chằm nón có ý nghĩa lớn trong việc và nâng cao nhận thức của khách du lịch, cộng đồng về văn hóa của địa phương, đất nước. Nhờ đó, người dân có thêm thu nhập thông qua việc hướng dẫn khách du lịch trải nghiệm và bán sản phẩm cho khách.
 

Chiếc nón lá đã đi sâu vào lòng người qua các vần thơ, bài hát trở thành một nét riêng của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là nhân dân xứ Huế. Việc góp phần bảo tồn và phát huy nghề làm nón ở Huế không chỉ giúp Huế giữ được hình ảnh đặc trưng của đất Cố đô mà còn tạo thêm thu nhập cho người dân nơi đây. Những nghệ nhân vẫn miệt mài giữ gìn và lưu truyền làng nghề độc đáo đậm bản sắc dân tộc này đến những thế hệ sau. 
Bài và ảnh Mộc Tâm