$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 19-07-2018 | 10:33GMT+7

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Thu: Khát khao truyền nghề cho thế hệ trẻ

TBV - Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Thu với đôi bàn tay khéo léo, khối óc tài hoa đã sở hữu nhiều bộ sản phẩm đoạt các giải thưởng cao trong các cuộc thi, các cuộc triển lãm trong và ngoài nước. Đồng thời, chị còn là một nhà giáo tâm huyết với nghề; khát khao truyền nghề cho thế hệ trẻ nhằm lưu giữ, phát triển làng nghề mây tre đan truyền thống.
Không ngừng sáng tạo…
 
Sinh ra và lớn lên tại làng nghề truyền thống Bằng Sở, xã Ninh Sở, huyện Thường Tín (Hà Nội), ngay từ khi còn nhỏ chị Thu đã được bố và mẹ truyền nghề mây tre đan. Chị Thu chia sẻ Bằng Sở là làng có nghề đan lâu đời. Trước đây Bằng Sở là vùng đất chiêm chũng, hay còn được gọi tên là vùng đất ba gò, sau khi người dân tới đây sinh sống họ chủ yếu làm nghề bắt tôm, bắt cá nên người dân đã biết dùng tre để đan ra các đồ để bắt tôm, cá. Sau đó, mở rộng sang đan các đồ dùng khác như: Làn, rổ, giỏ… Từ một làng nhỏ dần dần phát triển thành HTX Ninh Sở. Các lối đan, các kiểu đan khó, các hoa văn khó đều được những người dân trong làng truyền dạy cho nhau. Sinh ra và lớn lên trong một làng nghề lâu đời, khi còn chưa đi học vỡ lòng mới lên 5 tuổi chị đã học được các kỹ thuật đan cơ bản: Tết con nhện, làm các công việc  phụ cha mẹ. Năm lên 7 tuổi chị đã biết đan các loại vật dụng thông thường. Cứ thế, tình yêu với thanh tre ngày một lớn dần lên trong chị. Chẳng mấy chốc, các sản phẩm chị làm ra đã được dùng làm quà tặng cho mọi người hay làm các sản phẩm xuất khẩu sang nước ngoài. Nhờ sự tỉ mỉ với đôi bàn tay khéo léo của những người thợ yêu nghề cần mẫn mà sản phẩm của làng chinh phục được những thị trường khó tính như: Pháp, Nhật, Liên Xô (cũ)…
 

 Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Thu.
 
Ngay từ nhỏ chị luôn nhớ lời dặn dò của cha mình rằng: “Muốn làm ra một sản phẩm đẹp phải phụ thuộc nhiều yếu tố, từ cách chọn nguyên liệu cho từng phần trong sản phẩm, cách chẻ nan, kỹ thuật đan, kỹ thuật tạo dáng liên kết sản phẩm và các chi tiết phụ cho sản phẩm hoàn thiện. Đan sản phẩm xuất khẩu đẹp vẫn chưa đủ mà phải đúng quy cách, kích thước phải chuẩn theo mẫu đã ký”. Luôn ghi nhớ lời dạy của cha, chị luôn tỉ mỉ trong từng khâu, khéo léo trong từng mũi đan và hơn cả là luôn thả hồn vào từng sản phẩm. Một sản phẩm làm ra mang cả một tình yêu to lớn của mỗi người thợ. 
Với lòng yêu nghề, mong muốn lưu giữ làng nghề truyền thống, chị đã không ngừng học hỏi, tiếp thu những kỹ thuật khó, những kinh nghiệm quý báu từ các bậc tiền bối. Năm 1984 chị đã được HTX cử đi học lớp sáng tác mẫu của Viện Mỹ nghệ và Trường Mỹ nghệ Hà Sơn Bình tổ chức. Chị luôn không ngừng sáng tạo để nâng cao giá trị thẩm mỹ cho từng sản phẩm. Không chỉ dừng lại ở các loại sản phẩm làm từ mây, tre thông thường, chị đã biến rơm, lá buông, lá dừa, đay, hạt gỗ, mo nang, mo cau… thành các sản phẩm mang lại giá trị sử dụng cao. Đồng thời, để sản phẩm thêm đa dạng, phong phú hơn, chị đã tạo ra sự kết hợp phá cách giữa truyền thống và hiện đại. Nhờ đôi bàn tay khéo léo và con mắt đầy thẩm mỹ, chị đã tạo ra các sản phẩm mây tre đan kết hợp với gốm, sơn mài, inox, gỗ công nghiệp….
 

 
Chị đã sáng tác ra nhiều sản phẩm độc đáo, mới lạ, mang nét đặc trưng  riêng đậm đà bản sắc dân tộc. Bằng tình yêu và lòng đam mê, mỗi sản phẩm chị làm ra đều có “hồn” và gây ấn tượng với mọi người. Các sản phẩm chị làm ra đều đạt những giải thưởng cao ở các cuộc thi trong toàn quốc, như: Bộ đèn hoa sen (giải nhất cúp Thăng Long tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ toàn quốc lần thứ 7 nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long), đèn bông sen (giải nhì  Mỹ thuật ứng dụng toàn quốc chuyên đề thiết kế sản phẩm mây tre đan năm 2011), lọ bộ ba (giải ba hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ toàn quốc lần thứ 8, năm 2011), lọ trang trí (đạt giải sản phẩm tiêu biểu hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ toàn quốc lần thứ 9 năm 2012)… không chỉ sở hữu những giải thưởng danh giá trong các cuộc thi, chị còn được trao tặng nhiều bằng khen, giấy chứng nhận và nhiều danh hiệu cao quý. Đặc biệt, chị đã vinh dự được nhận danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội năm 2010 và Nghệ nhân ưu tú năm 2016.
 

 
Người thầy nhiệt huyết
 
Chị được biết đến không chỉ là một người thợ tâm huyết với nghề mà còn là hình ảnh cô giáo đầy nhiệt huyết. Chị tham gia công tác giảng dạy từ những năm 1987. Hiện tại, chị đang tham gia giảng dạy tại Trường Trung cấp nghề tổng hợp Hà Nội. Lớp học đầu tiên là những học viên đến từ Cu Ba. Dần dần chị đi giảng dạy tại khắp các tỉnh, thành trong cả nước. Chị tham gia giảng dạy lớp học từ cơ bản đến cả nâng cao. Khắc ghi trong mình lời dạy của cha, chị luôn tận tình chỉ dẫn các học viên từng giai đoạn một, từ việc chọn nguyên liệu ra sao cho phù hợp với từng mẫu sản phẩm, cách chế biến nguyên liệu cho đến việc làm sao để nhuộm màu không bị phai, khi thành phẩm sản phẩm luôn được bền màu, không mối mọt nhanh.  
 

 
Một lòng tâm huyết với nghề, chị đã có nhiều đóng góp to lớn cho sự nghiệp giáo dục. Năm 2011, chị đoạt giải ba Hội thi giáo viên dạy giỏi thành phố Hà Nội và được tặng danh hiệu “Chiến sỹ thi đua cấp cơ sở”. Từ những thành công trên, chị luôn cố gắng hết mình để truyền lửa đam mê cho các học viên, cũng như các thế hệ sau để cùng nhau gìn giữ làng nghề truyền thống của quê hương mình.
Chị Thu chia sẻ, để trở thành một người thợ giỏi, điều quan  trọng nhất là phải có tình yêu với nghề, chỉ có tình yêu mới có thể giúp mình sống trong từng sản phẩm, mới có thể thổi hồn cho những “đứa con” của mình. Tiếp theo đó là sự tỉ mỉ, khéo léo. Mỗi kỹ thuật đan đòi hỏi người thợ phải có tay nghề nhất định, từng đường đan vừa chắc chắn vừa mềm mại. Bên cạnh đó, người thợ cần phải có sự kiên trì, mỗi sản phẩm làm ra, đặc biệt là sản phẩm mới có thể lần đầu sẽ chưa được ưng ý phải trải qua nhiều lần sửa đổi mới có thể đưa ra một sản phẩm hoàn thiện được. 
 

 
Hiện tại, lao động của nghề đang giảm dần, chủ yếu là lao động nhàn dỗi lúc nông nhàn, những người cao tuổi. với sự phát triển của công nghiệp hiện nay, lao động cho các ngành tiểu thủ công đang giảm dần vì thu nhập thấp và đòi hỏi cao từ phía người tiêu thụ. Chính vì vậy, nhân công đang là một bài toán khó sự phát triển của làng nghề. Để người lao động đến được với nghề, Nhà nước nên có các chính sách hỗ trợ về nguồn nguyên liệu như: Quy hoạch các nơi trồng nguyên liệu, chế biến nguyên liệu. Đồng thời, tạo điều kiện phát triển đầu ra cho sản phẩm, chị Thu chia sẻ thêm.
 



Một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ bằng mây tre đan do Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Thu sáng tạo đạt được những 
giải thưởng cao tại các cuộc thi trong và ngoài nước.

 
Chia tay Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Thu, chúc tôi chúc chị luôn mạnh khỏe để cống hiến nhiều hơn nữa cho sự nghiệp giáo dục, cho nghề mây tre đan truyền thống nói chung và làng nghề mây tre đan Ninh Sở nói riêng. 
 
 
Bài và ảnh Ngô Hằng