$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 04-10-2018 | 10:28GMT+7

Nghệ nhân Đinh Thạch: Người giữ hồn làng mộc Văn Hà

TBV - Nghệ nhân Đinh Thạch (87 tuổi), thôn Văn Hà, xã Tam Thành, huyện Phú Ninh (tỉnh Quảng Nam) nhớ lại: Đã có một thời khá dài, do điều kiện kinh tế còn khó khăn, không riêng gì ở làng mộc Văn Hà mà cả các địa phương trong Quảng Nam người ta đem bán nhà cổ, các vật dụng mộc xưa để lo cái ăn cái mặc trong gia đình. Đó cũng là lúc làng nghề Văn Hà đối mặt với nguy cơ mai một. Ông luôn trăn trở với làng nghề hơn 200 năm này.
Theo ông Đinh Thạch, làm nghề mộc thì nhiều người làm được không khó lắm. Song để làm được những ngôi nhà gỗ theo lối kiến trúc truyền thống Quảng Nam, những đồ dùng như bàn, ghế, tủ thờ...nhất thiết phải có những người thợ giỏi am hiểu mực thước từ cổ chí kim, bởi những ngôi nhà gỗ dựng lên, các vật dụng bằng gỗ khi làm xong nó được xem như một công trình kiến trúc trong đó có sự kết tinh giữa kiến trúc và hội họa, có sự kết hợp giữa các yếu tố tâm linh và thuận phong thủy theo triết lí âm dương ngũ hành bát quái của người phương đông. Đạt được điều này, người thợ thực sự phải có tài, có tâm. Với ông là cả những năm tháng trải nghiệm qua từng đường cưa nét đục và không ít đêm suy tư trằn trọc, trăn trở.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, gia đình ông Đinh Thạch là gia đình có nghề làm mộc truyền thống rất lâu đời ở làng mộc Văn Hà, đến đời ông là hậu duệ thứ 8 làm nghề này. Từ đời xa xưa, các cụ trong gia đình ông đã theo nghề truyền thống của tổ tiên. Gần 70 năm đam mê nghề truyền thống, với bao khát khao giữ lửa cho làng nghề, lưu giữ hồn quê, đến nay hàng trăm công trình lớn nhỏ, các vật dụng khác được tạo dựng dưới bàn tay tài hoa và trí tưởng tượng của nghệ nhân Đinh Thạch.
 

Nghệ nhân Đinh Thạch đang chỉnh sửa lại bức “Lưỡng long uyển nguyệt”
 

Hôm chúng tôi đến nhà, ông Thạch đang tỉ mỉ sửa lại các họa tiết giữa gian thờ hình “lưỡng long uyển nguyệt”. Vừa rót nước mời khách, ông cho biết thêm: Để giữ nghề mộc Văn Hà trước nguy cơ thất truyền, giữ lấy hồn cốt, nét văn hóa độc đáo trong kiến trúc hội họa. Vào năm 2008, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Phú Ninh kết hợp cùng ông mở lớp truyền nghề cho 10 thanh niên địa phương. Cũng nhờ có tài mộc, không ít người ở các huyện trong tỉnh nhờ ông sữa chữa lại những hạng mục của những ngôi nhà cổ, các vật dụng bị hỏng của họ. 
 

Một trong những sắc phong vua nhà Nguyễn đã ban cho thợ mộc Văn Hà khi tham gia xây dựng cố đô Huế (hiện đang được lưu giữ ở tự đường tộc Đinh Văn thuộc thôn Văn Hà, xã Tam Thành, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam).
 

Không có trường lớp, không có bảng không có ghế, bài giảng không phải là những trang giáo án, đơn giản chỉ là cách truyền nghề theo lối cầm tay chỉ việc. Nhiều năm nay, dù đã ở tuổi cao, sức yếu, nhưng cơ sở mộc của ông Thạch trở thành nơi đào tạo, truyền nghề, nuôi dưỡng, chắp cánh cho nhiều thế hệ làm nghề mộc ở đất này và giúp họ vượt qua những khó khăn của cuộc sống đời thường, giúp thêm cho đời những công trình văn hóa độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc. Với những đóng góp đó, ông Đinh Thạch là một trong những người nằm trong danh sách những nghệ nhân làng nghề truyền thống của Quảng Nam được ghi danh.
 

Nghệ nhân Đinh Thạch đang làm phiên bản bàn xoay, hiện vật mà Bảo tàng tỉnh Quảng Nam đặt ông để trưng bày.
 

Trước lúc chia tay, ông Thạch cho biết đã tặng Bảo tàng Quảng Nam 1 bộ khuôn bánh in bằng gỗ mít hình “Tứ lân, Chân nơm”, 1 cưa đợi (loại hai người kéo), các loại đục dùng trong nghề mộc như một cách giúp mọi người biết nhiều hơn về làng mộc Văn Hà. Còn chúng tôi, những người làm công tác văn hóa rất đỗi vui mừng vì đã có thêm những hiện vật về làng nghề truyền thống Quảng Nam vào loại quý hiếm, góp phần làm phong phú hơn trong kho tàng văn hóa đất Quảng.
  Bài và ảnh Nguyễn Văn Sơn