$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 03-11-2016 | 14:51GMT+7

Nghệ nhân tài hoa của nghề đúc đồng xứ Huế

TBV - Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nhiều đời đúc đồng ở TP. Huế (Thừa Thiên - Huế), năm 1954 vừa tròn 16 tuổi, Nguyễn Văn Sính phải nghỉ học vì hoàn cảnh gia đình. Từ đó, anh theo bố làm nghề đúc đồng.
Bố ông là cụ Nguyễn Đình Toại, một tay đúc đồng nổi tiếng của Huế thời bấy giờ. Cụ từng đúc bộ lư “Tứ Tuần Đại Khánh”cho vua Khải Định, đúc 6 vạn quan tiền cho vua Bảo Đại, được vua Bảo Đại tặng chức tước “Cửu phẩm”. Do ảnh hưởng bởi uy tín nghề nghiệp của bố, lại năng động, ham tìm tòi học hỏi nên ông Sính sớm thành thạo công việc. Năm 1963 ông được bố tin tưởng giao làm chủ cơ sở đúc đồng nổi tiếng của Huế, có tên “Nam công thương cuộc” ở đường Bùi Thị Xuân. Với bản tính điềm đạm, thích học hỏi, biết lắng nghe ý kiến của mọi người nên tên tuổi của ông sớm được nhiều người biết đến. 

Năm 1963 ông được Giáo hội Phật giáo tỉnh Thừa Thiên - Huế trợ duyên đúc “Bánh xe pháp luân” bằng đồng không rỉ, đặt ở đài Thánh tử đạo (cạnh cầu Trường Tiền - Huế ). Năm 1973 ở Niết bàn Tịnh Xá (Vũng Tàu) có thuê thợ đúc 1 cái chuông nặng 3 tấn nhưng gõ không kêu, nghe ở Huế có ông Sính giỏi nghề thạo việc nên họ đã mời ông cùng kíp thợ vào đúc. Sau khi công trình được hoàn thành, âm thanh tiếng chuông vang vọng ngân xa, thế là người dân miền Nam có câu nói dí dỏm: “Từ nay thấy dân Huế đúc chuông thì hãy đứng xa mà ngó”. Khi được tham quan, chiêm ngưỡng đại hồng chung nặng 3 tấn này, một du khách Mỹ đã thốt lên rằng: Nếu ở đất nước chúng tôi, làm như thế này thì phải cần 3-5 kỹ sư và phải huy động nhiều máy móc hiện đại, còn ở đây các bạn hoàn toàn làm thủ công, thật đáng khâm phục! Thật đáng khâm phục! 
 

Năm 1977 ông Sính tham gia HTX Đúc Thắng Lợi và chủ trì đúc nhiều tác phẩm có giá trị nghệ thuật, khoa học phục vụ cho đời sống tín ngưỡng tâm linh, sản phẩm của ông đã góp mặt ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước từ đó đến nay. Năm 2000, ông đúc tượng đồng Trần Hưng Đạo đặt tại công viên Vị Hoàng ở  TP. Nam Định (Nam Định) cao 10 m, nặng 22 tấn; đúc chuông chùa Bái Đính (Ninh Bình) nặng 30 tấn, cao 5,4 m và nhiều đại tượng, đại hồng chung khác ở trong Nam, ngoài Bắc. 

Tiếng lành đồn xa, cái tên Nguyễn Văn Sính đã được nhiều nước trên thế giới biết đến và hợp tác, đặt hàng như: Lào, Thái Lan, Ấn Độ, Tây Tạng, Nhật Bản, Úc, Pháp, Mĩ… Năm 2004 ông sang Ấn Độ để chủ trì đúc đại hồng chung nặng 3 tấn, đặt ở Bồ Đề Đạo Tràng, trên chuông khắc bài kinh Bát Nhã gồm 3 thứ tiếng: Tiếng Anh, tiếng Phạn, tiếng Việt, và đã để lại trên quê hương Đức Phật một “tuyệt tác tâm linh” thể hiện tài trí vẹn toàn của người Việt Nam. Năm 2008 ông sang Nhật Bản đúc tháp chuông 3 tầng, tác phẩm kết tinh đường nét hoa văn mang dáng dấp đặc trưng, tiêu biểu cho nền văn hóa Việt, âm thanh đặc trưng của xứ Huế. 

Theo ông Sính, nghề đúc đồng có 2 phần rõ rệt, phần kỹ thuật và phần tâm linh. Muốn chuông kêu hay, thanh âm trong trẻo, vang vọng thì phải tuân thủ kỹ thuật đúc: nguyên liệu đạt chuẩn, pha chế đúng mức, làm khuôn độ dày mỏng phải cân xứng hài hòa với quả chuông, tượng, đổ đồng đúng nhiệt độ, đảm bảo thời gian. Nghề đúc chuông, tạc tượng khác hẵn với các nghề thủ công mỹ nghệ khác, bởi nó mang dáng dấp thanh cao, phản ánh đời sống tâm linh, tín ngưỡng của người dân. Vì thế, khi nhận được đơn đặt hàng thì phải lấy trách nhiệm của người ta làm trách nhiệm của chính mình, bên cạnh tự lực bản thân thì phải cần đến tha lực của thập phương nữa. Hiện ông có 2 người con đang theo nghề truyền thống của gia đình: Nguyễn Phùng Sơn (sinh 1967) tốt nghiệp trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng, ngành kỹ sư chế tạo máy, hiện đang mở doanh nghiệp đúc đồng ở Đồng Nai và TP. Huế;  Nguyễn Trường Sơn (sinh 1968), tốt nghiệp trường Đại học Bách khoa Hà Nội, là kỹ sư kim loại màu, đang phụ trách cơ sở đúc đồng Nguyễn Văn Sinh ở đường Bùi Thị Xuân, TP. Huế.

Ông còn có công đào tạo cho làng nhiều thợ lành nghề. Hiện ước tính có khoảng 50% thợ đúc đồng ở phường Đúc được dạy nghề, truyền nghề từ cơ sở của Nguyễn Văn Sính, người ít thì vài ba năm, người gắn bó lâu nhất lên đến 20 năm, và chính họ đã bổ sung vào lực lượng thợ đúc đồng xứ Huế dồi dào như hôm nay. Năm 1996, ông đã hiến tặng cho Bảo tàng cổ vật cung đình Thừa Thiên - Huế một chiếc trống đồng phong mỹ. Nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, ông gửi tặng một quả chuông tròn, khắc dòng chữ “Hiệp hội Làng nghề Việt Nam - Nghệ nhân Nguyễn Văn Sính”, có giá trị 100 triệu đồng do chính tay cha con ông chế tác.   

Ghi nhận những cống hiến của ông cho nghề đúc đồng xứ Huế, người có công gìn giữ, bảo tồn, phát huy, phát triển làng nghề truyền thống, năm 1988 Bộ Công nghiệp nhẹ tặng ông danh hiệu: “Bàn tay vàng”. Năm 2003, Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam phong tặng ông “Nghệ nhân dân gian” đợt 1. Năm 2007, UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế tặng ông danh hiệu “Nghệ nhân Thừa Thiên Huế”. Đặc biệt, năm 2010 ông được phong tặng danh hiệu: “Nghệ nhân Ưu tú” quốc gia. Tháng 8/2016 ông Sính vinh dự được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân” quốc gia.
 Võ Dần