$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 11-10-2018 | 14:05GMT+7

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh: Tâm huyết với nghề mây tre đan truyền thống

TBV - Gắn bó với nghề từ khi còn nhỏ, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh đã dành trọn tình yêu của mình cho nghề mây tre đan truyền thống, luôn tâm huyết gìn giữ và phát triển làng nghề truyền thống của cha ông. Nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú năm 2013.
Tình yêu với mây, tre…

Rời Thủ đô Hà Nội ồn ào, tấp nập, chúng tôi tìm về làng nghề mây tre đan truyền thống Phú Vinh. Giữa cái nắng chiều dịu nhẹ, chúng tôi đi bộ quanh làng, không khí trong lành và yên tĩnh, thi thoảng chúng tôi lại bắt gặp hình ảnh các bà, các chị gồng gánh rổ, giá…mang cho các cơ sở. Ở đây hầu như gia đình nào cũng tham gia sản xuất, từ người già đến người trẻ, những cô gái mười tám, đôi mươi miệng cười tươi thắm đôi tay thoăn thoắt, mềm mại tạo hình cho sản phẩm, hay cả những cô bán hàng ngoài chợ tranh thủ lúc vắng khách cũng mang mây, tre ra đan. Có lẽ mây, tre đã trở thành một phần không thể thiếu của người dân nơi đây.

Vừa bước tới đầu làng, chúng tôi được người dân tận tình chỉ cho gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh - ngôi nhà nhỏ lúc nào cũng đầy ắp tiếng cười và không khí lao động hăng say của những người làm nghề nơi đây. Ấn tượng ban đầu của chúng tôi là ngôi nhà nhỏ chật kín những mây, tre… các sản phẩm cả thành phẩm lẫn dở dang đang được các cô, các chị tỉ mỉ cắt bỏ những chi tiết lỗi.

Nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh vừa đan, vừa chia sẻ cho chúng tôi những câu chuyện của làng nghề, những vui buồn của ông với biết bao sự thay đổi, thăng trầm của làng nghề mây tre đan Phú Vinh. Ông nói: Người làm nghề nơi đây không có tuổi nghề, đơn giản tuổi nghề gần như đã gắn với chính tuổi đời của mình. Được sinh ra và lớn lên trong một gia đình làm nghề truyền thống, chính vì vậy mà ngay từ nhỏ ông đã được làm bạn với mây, tre. Khi còn nhỏ đã phụ giúp ba mẹ những công đoạn đơn giản, được truyền dạy từng kỹ thuật đan, ban đầu là đan nong mốt, nong đôi rồi dần dần là những kỹ thuật khó hơn. Có đôi khi ông đã tự mình mày mò, sáng tạo để tạo ra được các sản phẩm độc đáo, ưng ý. Từ quan sát, học hỏi, rồi tự tay mình tạo ra các sản phẩm cứ thế chẳng biết từ khi nào, tình yêu đối với mây, tre cứ lớn dần trong ông. 
 

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh đang hướng dẫn cho nữ du khách người Hàn Quốc học nghề mây tre đan.
 

Với nhiều năm sống với nghề, làng nghề mây tre đan Phú Vinh phát triển như ngày hôm nay ông cảm thấy rất vui và tự hào. Vui mừng vì làng nghề phát triển đời sống người dân trong làng được ổn định hơn, sung túc hơn. Tự hào vì trở thành một người con của làng nghề, người góp phần cho sự phát triển của làng nghề đến ngày nay. Có lẽ cũng vì thế mà ông đã nhận rõ được cái nghề, cái nghiệp của gia đình để gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của nghề.

Với đôi bàn tay khéo léo, khối óc sáng tạo, nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh đã đạt được nhiều giải thưởng. Khi mới 23 tuổi, ông đã khẳng định được tên tuổi của mình với trọn bộ huy chương: 1 vàng, 1 bạc, một đồng tại Triển lãm Hàng thủ công mỹ nghệ toàn quốc lần thứ nhất. Không dừng lại ở đó, với nhiệt huyết của tuổi trẻ và tình yêu nghề ông luôn không ngừng sáng tạo, thiết kế ra các mẫu mã sản phẩm mới, vừa mang tính ứng dụng cao vừa đạt được giá trị thẩm mỹ. Để ra đời được những sản phẩm độc đáo có khi ông đã mất hàng năm trời,  điển hình là bộ sản phẩm “Gia đình ốc” gồm có 6 con ốc được ông mang tới tham dự Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc lần thứ 5 năm 2014 đã đoạt giải nhì. Với bộ sản phẩm này ông đã mất hơn 2 năm để nghiên cứu và hoàn thiện sản phẩm. Với ông được sống với đam mê, với tình yêu của mình thì đó là một cuộc sống ý nghĩa. Những giây, phút được tự mình tỉ mẩn đan từng nan tre là những lúc ông thấy hạnh phúc nhất. 
 

Công sức ông bỏ ra đã được đáp trả một cách xứng đáng, được xã hội ghi nhận với nhiều giải thưởng, danh hiệu cao quý: Năm 1999, ông giành giải Bàn tay vàng do Hội đồng liên minh các HTX Việt Nam trao tặng. Liên tiếp trong 2 năm 2006 và 2008, ông đều giành giải nhất và cúp vàng sáng tạo trong hội thi thiết kế kiểu dáng sản phẩm thủ công mỹ nghệ, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tổ chức. Năm 2014, nghệ nhân được Trung ương Hội Khoa học phát triển nguồn nhân lực - nhân tài Việt Nam trao bằng tôn vinh Nhân tài đất Việt bởi đã có công bảo tồn phát huy bản sắc tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Đặc biệt, vượt ra khỏi tầm quốc gia, năm 2008 ông đã giành được giải thưởng của Hội Mỹ thuật Đông Nam Á, giải nhì với bộ sản phẩm “Gia đình ốc” tại Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc lần thứ 5, năm 2014 do Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức 5 năm một lần…

Người thầy tâm huyết

Nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh được biết tới không chỉ là một người nghệ nhân giỏi của làng nghề mây tre đan Phú Vinh mà ông còn là một người thầy tận tâm truyền nghề cho lớp thế hệ sau, với một lòng mong muốn gìn giữ nghề truyền thống 

của cha ông. Nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh chia sẻ:  Để làm một người thợ giỏi, người học cần phải tỉ mỉ, khéo léo, sáng tạo và đặc biệt là yêu nghề, mong muốn phát triển nghề mây tre đan. Chỉ có tình yêu mới giúp con người ta gắn bó được với nghề, mới giúp ta thổi được cái “hồn” của ta vào từng đường đan, từng sản phẩm. 
 

Hoạt động sản xuất tại gia đình Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh.

Được tận mắt thấy người nghệ nhân chỉ từng chi tiết cho người “học trò đặc biệt” của mình, chúng tôi mới thấy hết được tình yêu to lớn mà ông dành cho nghề. “Người học trò đặc biệt” của ông chính là một nghề nhân thêu đến từ Hàn Quốc, sự bất đồng về ngôn ngữ không thể cản trở được họ. Với tình yêu nghề, ông tỉ mỉ, làm chậm từng đường đan cho người học trò. Cô học trò tiếp thu rất nhanh và chỉ cần sau một vài đường đan của ông cô đã có thể đan theo được đều và chính xác, những câu khen ngợi của ông dành cho cô học trò chỉ đơn giản là những cử chỉ bằng hình thể với nụ cười tươi và câu nói “OK”. Ông luôn mong muốn nghề mây tre đan được phát triển rộng rãi, không chỉ trong nước mà còn được bạn bè quốc tế quan tâm và biết đến nhiều hơn.

Không chỉ dạy nghề cho các lao động trong làng, ông còn nhận hướng dẫn cho các đoàn du lịch, cho những đoàn học sinh từ các nơi đến thăm quan. Giới thiệu cho các em nhỏ biết đến những kỹ thuật đan cơ bản, những sản phẩm của làng nghề, hơn cả là ý nghĩa của mây, tre với đời sống của người dân Việt Nam nói chung và người dân làng Phú Vinh nói riêng. Đối với ông, những giá trị truyền thống tốt đẹp của cha ông nên được lan tỏa rộng rãi, đặc biệt là với các bạn trẻ, để họ hiểu và yêu hơn những nét đẹp văn hóa truyền thống của cha ông.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh vừa là một người cha vừa là một người thầy đầy tâm huyết. Niềm vui và tự hào nhất đối với ông có lẽ là người con trai Nguyễn Quang Phương đã được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú năm 2016. Người con trai đã tiếp nối truyền thống gia đình và cùng với các nghệ nhân trong làng gìn giữ và phát triển làng nghề mây tre đan Phú Vinh.

Chia tay nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh, chúng tôi chúc ông luôn dồi dào sức khỏe, “cháy” mãi trong mình với tình yêu nghề, với tâm huyết giữ nghề và truyền nghề cho các thế hệ sau. 
Bài và ảnh Ngô Thuý Hằng