$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 25-10-2018 | 15:06GMT+7

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Trung: Lưu giữ hồn quê qua từng sản phẩm

TBV - Nghệ nhân Nguyễn Văn Trung được biết đến là “đôi bàn tay vàng” của làng nghề truyền thống mây tre đan Phú Vinh. Với tài năng và đôi bàn tay khéo léo, nghệ nhân đã vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú” năm 2016.
Sống với nghề…

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Trung sinh ra và lớn lên trong một gia đình làm nghề truyền thống mây tre đan Phú Vinh. Ngay từ khi còn nhỏ ông đã được cha chỉ dạy cho những kỹ thuật đan từ cơ bản đến phức tạp. Tuổi đời gần như gắn liền với tuổi nghề. Nghệ nhân Nguyễn Văn Trung chia sẻ: Mây tre đan Phú Vinh được biết đến từ khoảng 400 năm trước, nhìn lại chặng đường phát triển của nghề có biết bao thăng trầm, có thời kỳ hoàng kim sản phẩm của làng nghề được đông đảo người tiêu dùng trong và ngoài nước biết đến, đặt mua hàng với số lượng lớn. Nhưng cũng có thời kỳ, nhu cầu tiêu thụ ít, sản xuất bị ì chệ. Cho đến ngày nay, làng nghề đang trên đà phát triển, các sản phẩm mới của làng nghề đáp ứng được nhu cầu thị hiếu của khách hàng, nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ của nghệ nhân trong làng đạt giải thưởng cao trong các cuộc thi, cuộc triển lãm lớn, nhỏ trong nước. Sản phẩm của làng nghề từ chỗ chỉ có vài chục mẫu đến nay đã có thêm hàng trăm mẫu mã khác nhau mang tính ứng dụng cao và thể hiện được sức sáng tạo của người nghệ nhân. Các sản phẩm của làng nghề không chỉ được tiêu thụ trên thị trường trong nước mà còn chinh phục được những thị trường khó tính ở nước ngoài như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức, Mỹ…
 

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Trung  kiểm tra sản phẩm mây tre đan.
 

Ngày trước, các sản phẩm của làng nghề đan chủ yếu phục vụ cho sinh hoạt hằng ngày của nhân dân trong vùng. Những sản phẩm đơn giản như: Mũ, giỏ đồ… được đan bằng lông cò hay cỏ lau, dần dần những nguyên liệu này càng ngày càng trở nên khan hiếm. Người dân bắt đầu thay thế nguyên liệu bằng mây, tre, giang…Khi chuyển sang các chất liệu này, các sản phẩm được tạo ra với nhiều kiểu dáng phong phú hơn, độ bền cao hơn…

Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm bằng chất liệu may tre, người nghệ nhân còn kết hợp chúng với các chất liệu: gốm, sứ…góp phần vào quảng bá các sản phẩm của làng nghề Việt Nam. Tạo nên mối liên kết với các làng nghề khác, cùng nhau phát triển bền vững. 
 

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Trung đang truyền nghề cho người lao động.
 

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Văn Trung với đôi bàn tay khéo léo đã sáng tạo ra nhiều sản phẩm nổi bật, cũng như được phong tặng nhiều danh hiệu cao quý như: Ông được Nhà nước tặng danh hiệu nghệ nhân vào năm 2005, danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú năm 2016. Nghệ nhân Nguyễn Văn Trung đã giành được nhiều giải thưởng: Huy chương đồng-Hội chợ Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam (năm 1985); Huy chương vàng và bạc-Hội chợ Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam (năm 1986); Giải “Bàn tay vàng”-The gold Hand Award (năm 1999); Giải thưởng vàng “Ngôi sao Việt”-Hội làng Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam (2002) và được Chủ tịch nước Trần Đức Lương tặng Bằng khen; Giải thưởng Dải băng xanh-Blue ribbon Award (2008); Giải thưởng của Bộ Công thương (2013)…
 

Lớp học dạy nghề do Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Trung dạy.
 

Mây, tre đan là nghề thủ công đòi hỏi người thợ phải có đôi bàn tay khéo léo, tài hoa, bộ óc sáng tạo với đôi mắt thẩm mỹ cao. Với đôi bàn tay khéo léo, những người thợ đã biến những chất liệu bình dị, đơn giản thành những sản phẩm độc đáo, đẹp mắt mà không máy móc nào có thể thay thế được. 

“Người đưa đò” tâm huyết

Gần 50 năm làm nghề, nghệ nhân Nguyễn Văn Trung chia sẻ: Để làm ra được một sản phẩm mây tre đan, người nghệ nhân phải chuẩn bị rất kỹ càng, chú trọng ngay từ khâu chọn nguyên liệu vì nguyên liệu tốt quyết định đến tuổi thọ của sản phẩm cũng như chất lượng của sản phẩm sau này. Ngày nay, các sản phẩm của làng nghề vô cùng phong phú và đa dạng: từ đồ dùng sinh hoạt: rổ, giá, khay, giỏ… đến các sản phẩm trang trí nội thất như: Lãng hoa, bình hoa, đèn ngủ… Để tạo ra những sản phẩm mới với mẫu mã đẹp và độc đáo, người nghệ nhân đã sáng tạo ra các cách đan khác nhau kết hợp với con mắt thẩm mỹ để phối màu cho các sản phẩm, tạo ra sản phẩm có tính thẩm mỹ và giá trị cao. 
 

Mỗi sản phẩm tạo ra, người nghệ nhân đều gửi cái hồn của mình ở đó với tình yêu quê hương đất nước, lòng biết ơn nghề truyền thống của cha ông đã đem lại cho mình cuộc sống ngày hôm nay. Các sản phẩm của nghệ nhân làng nghề Phú Vinh tuy đơn giản nhưng lại thấm đậm hồn quê. Mây, tre luôn là những vật gắn liền với hình ảnh làng quê Việt Nam, là hình ảnh tượng trưng cho sự chất phác, bền bỉ, dẻo dai…là người con của làng quê nên hơn ai hết ông hiểu rõ những giá trị mà tre đem lại. Để thể hiện tình yêu, niềm tự hào với quê hương, đất nước, ông luôn không ngừng sáng tạo những sản phẩm mới, phát triển ngành mây tre đan, mang mây, tre Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. 
 

 Một số sản phẩm mây tre đan tiêu biểu do Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Văn Trung làm.

Bên cạnh việc sáng tạo, tham gia sản xuất, ông còn là một người thầy tâm huyết truyền dạy nghề cho những lao động địa phương, những người có nhu cầu học nghề. Năm 2007, ông mở trung tâm đào tạo nghề tại nhà thuận tiện cho công tác dạy học. Ông còn tổ chức các lớp đào tạo nghề miễn phí cho các lao động khuyết tật, đến nay đã có hơn 1000 lao động khuyết tật thành thạo nghề, góp phần nâng cao đời sống của người dân, giúp họ có thu nhập ổn định.
 

Ông Trung tâm sự: Thấy nghề của làng được gìn giữ và phát triển như ngày hôm nay ông cảm thấy vô cùng tự hào. Các lớp thợ ngày càng lành nghề, sáng tạo, khéo léo và đặc biệt là có lòng yêu nghề đã mang đến cho ông hy vọng về tương lai tươi đẹp của làng nghề mây tre đan Phú Vinh mai sau. Dù là hiện tại, hay sau này, chỉ cần còn sức khỏe thì ông sẽ luôn đồng hành cùng nghề mây tre đan, cùng các nghệ nhân khác và bà con trong làng gìn giữ, phát triển làng nghề truyền thống của cha ông. 
 



Mọi người dân trong làng đều hiểu nghề mây tre đan truyền thống đã giúp cho vùng quê được “thay da đổi thịt”. Và hi vọng rằng, với giá trị  đó, các nghệ nhân và người dân Phú Vinh có nhiều bước đột phá trong sáng tạo, tạo ra các sản phẩm mới để giữ gìn và lưu truyền cho thế hệ mai sau.
Bài và ảnh Ngô Hằng