$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ ba, 30-01-2018 | 10:31GMT+7

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận: Thử nghiệm mô hình sản xuất sợi từ cuống lá sen

TBV - Từ lời động viên khích lệ của Đại biểu quốc hội Trần Thị Quốc Khánh, Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã nghiên cứu thử nghiệm mô hình sản xuất sợi từ cuống lá, cuống hoa của cây sen và bước đầu đạt kết quả tốt. Sợi sen thu được rất nhẹ và có mùi thơm tự nhiên. Từ sợi tơ sen sẽ kết hợp với sợi tơ tằm, từng bước áp dụng đưa vào sản xuất tại xã Phùng Xá và huyện Mỹ Đức (Hà Nội) rồi mở rộng dần ra các xã, các huyện lân cận.
Sản xuất sợi từ cuống lá sen

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận sinh ra và lớn lên trong một gia đình có bề dày truyền thống làm nghề trồng dâu nuôi tăm, ươm tơ, dệt lụa trên mảnh đất làng nghề dệt lụa Phùng Xá. Năm 2010, bà đã thành lập công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức tại xã Phùng Xá, huyện Mỹ Đức. 

Sinh ra từ làng nghề, lớn lên từ làng nghề, cả cuộc đời bà dành trọn cho nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa truyền thống quê hương. Bà luôn suy nghĩ, trăn trở tìm hướng đi mới, sáng tạo ra cách làm mới để khôi phục thương hiệu, uy tín của nghề dâu tằm tơ truyền thống xã Phùng Xá nói riêng và huyện Mỹ Đức nói chung.

Từ những suy nghĩ, trăn trở ấy, nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã tìm ra phương pháp dệt lụa mới bằng cách biến những con tằm thành những người thợ để dệt nên những tấm mền bông tơ tằm, vừa tiết kiệm thời gian, giảm chi phí sản xuất và đạt hiệu quả kinh tế cao. Các sản phẩm của nghệ nhân Phan Thị Thuận đang được thị trường trong nước và quốc tế ưa chuộng.
 

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận 

Từ tháng 6/2017 đến nay, nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận mạnh dạn thực hiện đề tài “Nghiên cứu thử nghiệm mô hình sản xuất sợi từ cuống lá sen”. Đề tài được thực hiện tại Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức (xã Phùng Xá, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội) mà nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận là Giám đốc. Đề tài được đăng ký với Viện Kinh tế sinh thái của Liên hiệp Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ).

Sau khi thử nghiệm lần thứ nhất: rút sợi từ cuống tơ sen. Đề tài bước đầu tạo ra được sợi sen. Sợi sen do nghệ nhân Phan Thị Thuận tạo ra rất mảnh, săn, hình thức đẹp so với sợi sen mang về từ Myanmar. Cuống hoa và cuống lá bánh tẻ cho ra nhiều sợi tơ hơn cuống lá già. 

Đợt thử nghiệm thứ 2, nghệ nhân Phan Thị Thuận sử dụng một số nhân viên trong công ty và một số nhân lực nhàn rỗi tại địa phương để đào tạo khâu rút sợi và triển khai bước đầu mô hình sản xuất rút sợi tự cọng sen thành công với kết quả: Sau 470 giờ làm việc đã rút được 350g sợi từ 4.970 cọng sen. Đây là kết quả khá cao. Số sợi sen thu được, sử dụng vào việc dệt khăn tơ sen, vải lụa bằng sen,… và đã được nhuộm màu bằng cây thảo mộc
 

Thân cây sen hồng được mang về để rút sợi từ cuống tơ sen.
 

Qua 02 đợt thử nghiệm, đề tài bước đầu thu được một số sản phẩm sợi rút ra từ sen. Sợi sen thu được rất nhẹ và có mùi thơm tự nhiên. Từ kết quả này, sẽ dần hoàn thiện quy trình nghiên cứu sản xuất ra mặt hàng lụa tơ sen. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã nghiên cứu, chắp sợi, sao cho sợi tơ không có điểm nối. Từ sợi tơ sen sẽ kết hợp với sợi tơ tằm, và bước đầu đưa vào sản xuất trước mắt tại xã Phùng Xá và huyện Mỹ Đức, rồi mở rộng ra địa bàn các xã, các huyện lân cận. Sau đó mới áp dụng ra các địa phương khác trong cả nước.
 

Những trăn trở

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận tâm sự: Tôi mong muốn huyện Mỹ Đức sẽ là điểm đến du lịch được nhiều người nhớ đến. Tôi luôn cố gắng để làm ra những sản phẩm của quê hương Mỹ Đức mà chưa ở đâu có. Khi nhận đề tài nghiên cứu thử nghiệm mô hình sản xuất sợi từ cuống lá sen, tôi luôn nghĩ sẽ cố gắng hết mình để nghiên cứu. Trước đó, tôi đã biến con tằm thành người thợ, và nghĩ là cao lắm rồi. Giờ lại có đề tài này, nên tôi lại cố. Khi làm đề tài thử nghiệm thì bước đầu đã thành công và có sản phẩm. Tôi quyết định lựa chọn mô hình kéo sợi dệt từ cuống lá sen và hoàn thành được cái sợi, làm ra sản phẩm. Từ cái sợi tơ sen tôi tiếp tục nhuộm ra các màu đỏ, màu hồng…. và kết hợp với sợi tơ tằm để tạo ra một dòng sản phẩm mới của làng nghề truyền thống huyện Mỹ Đức. 
 

Những sợi tơ sen luôn được nghệ nhân Phan Thị Thuận trân trọng, nâng niu.


Tổng biên tập báo Thời báo Làng nghề Việt Nguyễn Văn Vũ cùng Đại biểu Quốc hội Trần Thị Quốc Khánh về thăm gia đình nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận

Ý tưởng sản xuất sợi từ cuống lá sen là nhờ Đại biểu quốc hội Trần Thị Quốc Khánh, Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội động viên tôi khi ứng cử Đại biểu Quốc hội tại huyện Mỹ Đức. Lúc đó, bà động viên tôi làm cái tơ sen này. Sau đó, bà Trần Thị Quốc Khánh còn đưa đoàn Đại biểu Quốc hội về thăm và tiếp tục động viên tôi làm cái tơ sen đấy. Bà Trần Thị Quốc Khánh tặng tôi cái cốc, cái bình sen, và mang về cho tôi cái chè sen. Lúc đó tôi nghĩ: sao Bà Khánh lại quý cái sen đến thế. Và ngay từ đầu năm 2017 tôi đã có kế hoạch làm cái sợi tơ sen rồi. Đến tháng 6/2017, tôi mới chính thức bắt tay làm, và làm suốt ngày, suốt đêm. Giành mọi thời gian để nghiên cứu sợi tơ sen. Tôi đã ra chỗ cây sen, vùng trồng sen để chọn các loại lá già, lá non và bắt đầu tính toán xem lá nào cho mình sợi dẻo, lá nào cho mình nhiều sợi, nhiều tơ, rồi cách làm như thế nào để đạt hiệu quả. Lấy lá sen về, tính làm sao cho có độ chắc, độ bền mà không bị tuột ra. Sau khi nghiên cứu thì tôi thấy rằng, cái tơ sen đắt hơn cái sợi tơ tằm quá nhiều. Rồi tôi lại nghĩ, Mỹ Đức là nơi đất phật, phật lại ở trên đài sen. Việt Nam lại có phật bà ở Chùa Hương. Chùa Hương là đất phật, và Mỹ Đức lại có rất nhiều sen. Thế là tôi lại cố gắng nghiên cứu làm ra cái tơ sen. 

Sau khi nghiên cứu làm ra sợi tơ sen, tôi lại cho mắc lên một cái cửu để dệt và tốn công tốn sức mấy tháng trời mới thành công được. Cho đến bây giờ tôi vẫn đang nghĩ làm như thế nào để người dân Mỹ Đức có công ăn việc làm ổn định; có nguồn nguyên liệu lấy từ cuống lá sen và có sản phẩm từ sợi tơ sen. Khi được Viện Kinh tế sinh thái cho đi thăm quan ở camphuchia thì tôi luôn nghĩ rằng: Mỹ Đức có nhiều tiềm năng quý giá, có nhiều điều kiện thuận lợi để giúp người dân phát triển kinh tế và làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình.
Bài và ảnh Hải Nam